Tại Bệnh viện Quân y 354, mỗi năm phẫu thuật hàng trăm ca thoát vị thành bụng nói chung, trong khi phần lớn các ca phẫu thuật là thoát vị bẹn thì số ca bệnh mắc thoát vị đùi chỉ chiếm tỷ lệ rất thấp. Tuy nhiên, chỉ trong vòng 1 tháng vừa qua, Khoa Ngoại Tổng hợp (B3) của Bệnh viện đã tiến hành phẫu thuật cho 2 trường hợp thoát vị đùi ở nữ giới là người bệnh Chu Thị H. sinh năm 1983 ở Phú Thọ và người bệnh Đỗ Thị Đ. sinh năm 1974 ở Hà Nội.
Quan niệm sai lầm: “Thoát vị chỉ mắc ở nam giới”
Thực tế tiếp nhận người bệnh tại Bệnh viện Quân Y 354 cho thấy, phần lớn người bệnh nữ chưa có nhận thức đầy đủ về mặt bệnh thoát vị đùi. Một số trường hợp người bệnh có tâm lý ngại thăm khám tại các vùng giải phẫu này, hơn nữa không ít người thường nhầm lẫn triệu chứng của bệnh lý này với các bệnh lành tính như u mỡ hay hạch vùng bẹn và quan niệm rằng: “Thoát vị là căn bệnh chỉ xảy ra ở nam giới”.
Chính tâm lý và suy nghĩ chủ quan này đã khiến người bệnh thường phớt lờ, bỏ qua các triệu chứng bất thường (như khối phồng vùng bẹn, đùi) trong giai đoạn đầu. Đa phần các người bệnh nữ chỉ đến viện thăm khám khi khối phồng đã xuất hiện từ rất lâu, hoặc nghiêm trọng hơn là khi đã có biến chứng nghẹt, kẹt tạng thoát vị (ruột, mạc nối bị kẹt cứng tại lỗ thoát vị, không thể đẩy ngược lên ổ bụng).
Khi bệnh đã tiến triển đến giai đoạn biến chứng, người bệnh phải đối mặt với nguy cơ tắc ruột, hoại tử ruột đe dọa tính mạng, đồng thời khiến cho quá trình phẫu thuật của các bác sĩ gặp rất nhiều khó khăn và rủi ro hơn so với phẫu thuật chủ động từ sớm.
Ca lâm sàng
Ngày 25/05/2026, Khoa Ngoại tổng hợp – Bệnh viện Quân Y 354 tiếp nhận nữ người bệnh Đỗ Thị Đ. (Sinh năm 1974). Người bệnh nhập viện trong tình trạng xuất hiện khối phồng vùng bẹn phải đã kéo dài khoảng 1 năm. Khối phồng có đặc điểm to ra khi đi lại vận động, khi rặn hoặc ho hắt hơi, và nhỏ lại khi nằm nghỉ ngơi. Do không có biểu hiện đau đớn hay sốt, người bệnh mang tâm lý chủ quan và chưa tiến hành điều trị ở đâu.
Qua thăm khám lâm sàng, ghi nhận tại vùng bẹn phải của người bệnh có khối phồng kích thước khoảng 4cm, căng, sờ nắn đau tức nhẹ nhưng đẩy vào ổ bụng dễ dàng. Một điểm đáng lưu ý về mặt chuyên môn trong ca bệnh này là việc xác định vị trí giải phẫu: khối phồng rất khó xác định nằm trên hay dưới dây chằng bẹn do người bệnh là nữ thành bụng khá dày mỡ. Hình ảnh siêu âm phần mềm ban đầu cũng hướng tới thoát vị bẹn.
Tuy nhiên, với kinh nghiệm lâm sàng nhạy bén của đội ngũ bác sĩ, các phương án phẫu thuật đã được chuẩn bị kỹ lưỡng để xử lý linh hoạt ngay trong ca mổ.
Ngày 27/05/2026, kíp phẫu thuật do BS.CK2 Đỗ Vũ Hải – CNK ngoại tổng hợp thực hiện đã tiến hành phẫu thuật cho người bệnh. Quá trình bộc lộ cung đùi và ống bẹn phải đã bóc trần bản chất thực sự của bệnh lý: Đây không phải là thoát vị bẹn thông thường mà là một ca thoát vị đùi bên phải. Túi thoát vị kích thước 4x2cm nằm dưới dây chằng bẹn tại lỗ vòng đùi.
Kỹ thuật đặt lưới Polypropylene: Tiêu chuẩn vàng trong điều trị
Đứng trước tổn thương thực tế, kíp phẫu thuật đã quyết định xử lý triệt để bằng phương pháp phục hồi thành bụng có đặt tấm lưới nhân tạo. Sau khi bộc lộ được túi thoát vị, tiến hành khâu buộc cổ túi, cắt túi thoát vị trên chỗ khâu buộc cổ túi, tiếp theo khâu kín lỗ vòng đùi. Phẫu tích làm sạch mặt trước sàn bẹn sau đó đặt tấm lưới polypropylene trước lỗ vòng đùi và trải rộng ra xung quanh, sau đó cố định lưới vào sàn bẹn. Đây là kỹ thuật kinh điển giúp củng cố vững chắc điểm yếu của thành bụng. Việc sử dụng mảnh ghép nhân tạo (Mesh) giúp giảm tối đa lực căng tại vết khâu, từ đó giảm tỷ lệ tái phát xuống mức thấp nhất (<1%), đồng thời giúp người bệnh giảm đau sau mổ và phục hồi vận động nhanh chóng. Ca phẫu thuật diễn ra an toàn, tình trạng người bệnh ổn định sau mổ.
Tại sao không thể chủ quan với thoát vị đùi?
Thoát vị đùi xảy ra khi các tạng trong ổ bụng (thường là mạc nối lớn hoặc ruột non) chui qua lỗ đùi xuống ống đùi và khối thoát vị này nằm hoàn toàn dưới dây chằng bẹn. Ca lâm sàng của người bệnh Đỗ Thị Đ. và Chu Thị H. phản ánh rất rõ bức tranh dịch tễ học và đặc điểm bệnh lý của thoát vị đùi trên thế giới cũng như tại Việt Nam.
Đặc điểm giới tính: Theo các thống kê y văn thế giới, thoát vị vùng bẹn – đùi chiếm khoảng 75% tổng số các loại thoát vị thành bụng, trong đó thoát vị đùi chỉ chiếm khoảng 3% – 5%. Tuy nhiên, tỷ lệ mắc ở nữ giới cao gấp 10 lần nam giới. Nguyên nhân chủ yếu do khung chậu của phụ nữ rộng hơn, vòng đùi to hơn, kết hợp với sự suy yếu thành bụng do quá trình mang thai và sinh nở nhiều lần.
Nguy cơ biến chứng nghẹt rất cao: Mặc dù ít gặp hơn thoát vị bẹn, nhưng thoát vị đùi lại cực kỳ nguy hiểm do lỗ vòng đùi là một cấu trúc giải phẫu rất hẹp và chắc chắn (giới hạn bởi dây chằng bẹn, dây chằng Cooper, dây chằng khuyết và tĩnh mạch đùi). Theo các báo cáo từ Hội Thoát vị Châu Âu (EHS), nguy cơ biến chứng thoát vị nghẹt ở thoát vị đùi lên tới 30% – 40% (cao nhất trong các loại thoát vị thành bụng).
Thực trạng tại Việt Nam: Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng, phần lớn người bệnh nữ bị thoát vị đùi đến viện ở giai đoạn muộn, khi khối thoát vị đã nghẹt (hoại tử ruột), buộc phải phẫu thuật cấp cứu cắt đoạn ruột, làm tăng nguy cơ tử vong và chi phí điều trị. Nguyên nhân thường do tâm lý e ngại đi khám vùng nhạy cảm, hoặc nhầm lẫn với u mỡ hoặc các hạch viêm vùng bẹn.
Lời khuyên từ chuyên gia
Cả hai trường hợp phẫu thuật vừa qua là một sự may mắn vì khối thoát vị chưa bị nghẹt. Sự chẩn đoán chính xác và can thiệp phẫu thuật kịp thời, đúng kỹ thuật tại Bệnh viện Quân Y 354 đã loại bỏ hoàn toàn “quả bom nổ chậm” này.
Qua ca bệnh này, các bác sĩ chuyên khoa Ngoại Tổng hợp – Bệnh viện Quân y 354 khuyến cáo:
- Người dân, đặc biệt là phụ nữ lớn tuổi, người có tiền sử sinh đẻ nhiều, người lao động nặng hoặc mắc các bệnh lý gây tăng áp lực ổ bụng mãn tính (táo bón, ho kéo dài) cần đặc biệt chú ý.
- Khi phát hiện có khối phồng bất thường ở vùng bẹn, đùi (to lên khi rặn, ho, đứng lâu và xẹp xuống khi nằm), tuyệt đối không được tự ý đắp thuốc hay xoa bóp, cũng không mua thuốc kháng sinh, giảm đau về nhà tự điều trị.
- Cần đến ngay các cơ sở y tế uy tín có chuyên khoa Ngoại khoa để được thăm khám, chẩn đoán và chỉ định phẫu thuật can thiệp sớm tránh để xảy ra biến chứng đáng tiếc.
(Bài viết được cung cấp bởi BS.CK2 Đỗ Vũ Hải – Chủ nhiệm Khoa Ngoại tổng hợp – Bệnh viện Quân y 354).